Hagar nie jest ani znaną, ani sławną postacią biblijną. Może nas jednak wiele nauczyć. Hagar to niewolnica Sary, żony Abrahama. Dla nas może być symbolem kobiecości zniewolonej lub zranionej w każdej z nas, tej opuszczonej, wypędzonej, tułającej się, nieutulonej w bólu, porzuconej, osamotnionej, odepchniętej.
Hagar jest w pewien sposób wykorzystana przez jej panią. Ponieważ Sara jest bezpłodna i niecierpliwi się oczekując na spełnienie Bożej obietnicy, stara się w swoim kobiecym sprycie „pomóc” i przyspieszyć wypełnienie się woli Bożej.
W starożytności był taki zwyczaj, że jeśli kobieta nie mogła począć dziecka, mogła dać mężowi swoją niewolnicę (jako „rzecz” należącą do niej), aby zamiast niej poczęła oczekiwanego potomka. Niewolnica rodziła oparta na kolanach pani i tym samym na jej panią przechodziły ‘prawa rodzicielskie’ wobec dziecka. To właśnie uczyniła Sara. Dała Abrahamowi Hagar jako nałożnicę, która szybko poczęła długo oczekiwane dziecko Abrahamowi.
Stając się matką Hagar zaczyna lekceważyć Sarę. Jako kobieta czuje się od niej ważniejsza i lepsza. Noszenie w sobie nowego życia, daje Hagar nowe poczucie pewności siebie… jednak nie umie ona go dobrze wykorzystać. Dochodzi do konfliktu pomiędzy Sarą i Hagar. Sara reaguje mocno i zdecydowanie. Upokorzona przez nią Hagar ucieka od niej na pustynię.
Bóg odnajduje ją przy studni: «Hagar, niewolnico Saraj, skąd przyszłaś i dokąd idziesz?» (Rdz 16,8). Natychmiast dotyka jej wewnętrznego „zranienia” i wskazuje jej drogę powrotu dla jej dobra i dobra jej dziecka.
Hagar rzeczywiście cierpi przez zazdrość Sary… Kobieta, która poniża nie zna swojej prawdziwej wartości, nie czuje własnej wewnętrznej godności, i „musi” gnębić innych, poniżać ich, aby zaznaczyć w ten sposób swoją wyższość.
Może się nam wydawać okrutne to, co każe Anioł: «wróć do swej pani i pokornie poddaj się pod jej władzę» (Rdz 16,8). Jednak w tym momencie Anioł nie zaprasza jej do biernego trwania w sytuacji. Jeśli pokora to prawda o człowieku, to zachęca ją do powrotu, ale zarazem i do pozostania sobą, bez poniżania się ani też zbędnego wywyższania. Anioł posyła Hagar z obietnicą: «Rozmnożę twoje potomstwo tak bardzo, że nie będzie można go policzyć. (…) Jesteś brzemienna i urodzisz syna, któremu nadasz imię Izmael, bo usłyszał Pan, gdy byłaś upokorzona» (Rdz 16,10). Hagar może wrócić więc z nową, wewnętrzną siłą – strzeże bowiem w sercu obietnicę Boga. Hagar nazwała Pana „Bóg widzialny”. Bóg dla Hagar to Ten który widzi jej łzy, upokorzenie, prawdziwą wartość i godność. Tej obietnicy nie może zniszczyć zazdrość Sary. Jeśli chcecie lepiej poznać historię Hagar polecam przeczytanie rozdziałów 16 i 21 z Księgi Rodzaju.
Każda z nas może przetrwać trudne sytuacje życiowe właśnie dzięki świadomości własnej godności. Świadomość że «Bóg mnie widzi» ratuje mnie przed poczuciem opuszczenia i samotności, przed postawą pasywności czy ofiary.
Odnajdujemy Hagar po raz drugi na pustyni, w jeszcze cięższej sytuacji. To już nie ucieczka, ale wypędzenie! Po kilku latach Abraham pod wpływem Sary oddala Hagar i jej dziecko od siebie, tak, aby Izmael nie mógł dziedziczyć, gdyż narodził się syn obietnicy – Izaak. Tym razem Hagar jest zupełnie zrezygnowana! Poddaje się. Przestaje walczyć o siebie i o swoje dziecko.
Kiedy zabrakło im wody zostawia syna i oddala się, aby nie patrzeć na jego śmierć. Wtedy po raz kolejny
Anioł Pana «otwiera jej oczy» i na pustyni pomaga odnaleźć studnię (Rdz 21,19).
Co więcej Bóg jej słabość i brak miłości – bo co to za matka, która zostawia umierające dziecko, aby sobie oszczędzić bólu – przemienia w błogosławieństwo dla niej i jej syna. Jak bowiem Hagar oddaliła się od Izraela na odległość strzału z łuku, tak jej syn stał się w dorosłym życiu łucznikiem. A Boża opieka go nie opuszczała.
Anioł pokazuje Hagar, że nie jest kobietą porzuconą. W niej samej jest do odkrycia źródło, z którego może czerpać. Ma wartość sama w sobie, jej życie nie jest zależne od Abrahama i Sary. Kiedy kobieta spotyka się w sobie z tymi wewnętrznymi źródłami, przetrwa nawet najtrudniejsze sytuacje. Nie musi już odgrywać roli „ofiary losu”, lecz bierze świadomie życie we własne dłonie i pije ze źródła miłości, które stwarza w niej sam Bóg!
Każda pustynia kryje w sobie źródło! Każda rana, porażka, zawód, ukrywa w sobie skarb! Jednak tylko Anioł Pana może nam otworzyć oczy, aby go dostrzec, aby się nasycić jego pięknem, aby cieszyć się rześkością tej wody!
W każdej z nas żyje Hagar – Niewolnica. Każda z nas ma swoje ukryte rany, słabości, smutki, wątpliwości, momenty ciemności i przestrzenie niewoli. Także o naszą „wewnętrzną Hagar” – często w konflikcie z niecierpliwą Sarą, która też w sobie możemy odnaleźć – pragnie zatroszczyć się Bóg! I jeszcze jedno: Abraham daje bukłak z wodą. Bóg wskazuje Hagar studnię na pustyni. Bóg uczy nas, że drugi człowiek może dać ci bukłak z wodą (pomoc jedynie na pewien czas, ograniczoną), natomiast Bóg wskazuje ci studnię (źródło nowego życia i zbawienia)!
Także Jezus przy studni spotyka kobietę, Samarytankę, której zamiast czerpaka wody ofiaruje źródło wody żywej, która jest prawdą o niej samej i o miłości Boga objawionej w przychodzącym Mesjaszu. Z niewolnicy własnych miłostek Jezus czyni Samarytankę pierwszą apostołką pośród swojego ludu (por. Ewangelia wg św. Mateusza 17,1-9 Ewangelia na III Niedzielę Wielkiego Postu). To samo Jezus uczyni z nami, jeśli z naszymi pragnieniami, tęsknotami, bolączkami i porażkami pozwolimy Mu się spotkać w prawdzie.
Maryjo, Niewiasto Wolności, Ty sama siebie nazwałaś Służebnica Pańską (Łk 1,38), bo zaufałaś, że Boża miłość może w pełni zrealizować najgłębsze pragnienia Twojego kobiecego serca! Naucz nas przechodzić od naszych zniewoleń do radosnej służby, abyśmy czerpali ze studni naszych serc, gdzie «miłość Boża rozlana jest w sercach naszych przez Ducha Świętego, który został nam dany» (Rz 5,5).